Tây Bắc và gánh xiếc rong

Một bài viết rất hay trên mạng (VTC) nói về một chuyến đi nghỉ xuân trên vùng cao Tây Bắc: 'chuyến đi nhỏ' của tác giả nhưng trao lại cho bọn trẻ vùng cao 'một núi' niềm vui. Sau khi mình truy một hồi để tìm bài gốc, cuối cùng nguốn chính tại blog Songthatcham, xin trích vào đây để các bạn xem... rồi cảm động và 'sướng lịm người', bạn nhé.

Mọi năm khi bọn nhóc được nghỉ xuân, mình và ba chúng nó hay sắp xếp tạm nghỉ để ở nhà với chúng. Nhà mình rất đơn giản, cứ quây quần với nhau là đã đủ vui rồi, chẳng phải đi đâu xa vừa tốn kém vừa mệt mỏi (lý luận của những kẻ vừa lười, vừa keo kiệt). Năm nay thì khác, từ đầu năm đã lên kế hoạch bàn soạn về việc diễn xiếc, chiếu phim cho bọn trẻ con Tây Bắc xem.

Mấy việc này mới nghe qua thấy thật hoang đường, nên định chỉ làm thử, xem cách thức thế nào cho hợp lý và hiệu quả có đáng để làm lâu dài hay không. Cũng không dám nói rộng ra ngoài, e có lời dè bỉu sẽ khiến mình nhụt chí nên mới rủ ông xã đi cùng và dùng lũ con làm đội quân hỗ trợ để lặng lẽ tiến hành. Thế là một công ba bốn việc, vừa chạy thử một chương trình mà mình hằng mơ ước, vừa đưa bọn trẻ lên thăm các em bé Tây Bắc, vừa tiện đường khảo sát thêm địa bàn cho Gánh hàng xén, vừa đi tìm hiểu trà Suối Giàng…

Gánh xiếc rong

Việc đầu tiên là đi tìm diễn viên xiếc, ảo thuật, hề… Ðủ các loại quan hệ được bới tung lên để tìm đúng người, đúng việc. Có nhóm bạn đề nghị giúp không cần thù lao nhưng lại là nhảy hiphop, mình không muốn ký ức trong trẻo của bọn trẻ bị cấy vào những hình ảnh lai căng nên đành từ chối…

Có người giới thiệu nhóm trình diễn nghệ thuật đường phố nhưng khi mình đề nghị được xem trước (ít ra là đề cương) buổi biểu diễn của các bạn tại Hà Nội thì lại bị khước từ, mình vốn không có thói quen “mua mèo trong bị” nên cũng phải bỏ luôn…

Cùng đường, vạn bất đắc dĩ, ông xã đành gọi cho anh hàng xóm cũ đang làm ở Liên đoàn Xiếc Việt Nam, nhờ anh ấy giới thiệu hộ. Kể ra thì ngay ban đầu hai vợ chồng cũng đã nhờ rồi, nhưng nghe cái giá thù lao cho một đội hình xiếc (3-4 nghệ sĩ) chát quá, kể cả khi đã có lời hứa tài trợ thù lao cho nghệ sĩ của người bạn ở Canada thì vẫn cứ thấy xót xa.

Sau mấy lần bàn đi tính lại, cuối cùng cũng mời được hai nghệ sĩ hề, đi xe du lịch giường nằm lên trong đêm, diễn hai suất ở hai điểm trường khác nhau rồi tối lại quay về Hà Nội.

Tính xong việc xiếc, đến chiếu phim thì đơn giản hơn: máy chiếu, màn chiếu… thứ ở nhà có sẵn, thứ đi thuê. Ðến phần điện thì đau đầu hơn: các trường báo điện không đủ điện áp, phập phù và cũng không có dây để kéo ra các vị trí cần thiết. Loa để phục vụ nhạc cho các tiết mục xiếc cũng không có. Thế là một hồi chạy ngược xuôi, đằng sau xe mình đầy nhóc dây điện, loa, ampli, máy móc và cả một chiếc ổn áp to tướng nặng như cái cối đá lỗ.
Mẹ Vừng thủ thỉ: “Chị đi thì cho em gửi một ngàn cái bánh mì ngọt lên cho các con”. Lũ nhóc nhà mình thì tất bật mua sắm bóng bay và kẹo cho các em…

Một đối tác người Mỹ của mình (người đã tài trợ toàn bộ ủng và ống nước cho phiên chợ Pa Cheo 1) cũng sắp xếp thời gian qua làm việc với mình sao cho trùng với chuyến đi để theo lên thăm bọn trẻ và tìm hiểu về loại trà đặc biệt mà mình vẫn khoe khoang.

Cuối cùng, ngày khởi hành cũng đến. Cả nhà hồ hởi phấn khởi chất lên hai cái xe bốn chỗ chở ì ạch đồ nghề điện đóm và kẹo bánh, thẳng tiến Lào Cai.

Ngủ lại một đêm ở Sapa, sáng sớm ra đón hai nghệ sĩ xiếc ở bến xe, đưa hai bác đi ăn lót dạ xong là lên đường. Trường Tiểu học Pa Cheo đã được báo trước là sẽ có đoàn diễn xiếc, chiếu phim cho các cháu xem vào sáng hôm ấy nhưng các thầy cũng chưa hiểu đầu cua tai nheo gì cả, đến khi thấy một đoàn rồng rắn lên mây khiêng máy móc đạo cụ vào thì cả trường òa lên sung sướng.

Trong lúc chờ các nghệ sĩ xiếc thay y phục biểu diễn và hóa trang, ông xã cùng hai lái xe của đoàn đã dựng xong góc chiếu phim dã chiến cho bọn trẻ con tiểu học và mẫu giáo (gọi là dã chiến vì dùng cả chăn của các cô giáo và phông hội nghị ở phòng họp mà che cửa sổ cho đủ tối để xem phim).

Mình và chị đối tác người Mỹ thì lo chia bánh phát kẹo cho đám khán giả nhí đang phấn khích đến cực độ. Hai đứa con Chít và Xiu của mình thì lo bơm bóng bay sẵn. Cái gánh xiếc rong này mới mở hàng lần đầu mà ai vào việc nấy răm rắp cứ như đã quen lưu diễn từ thuở nảo thuở nào.

Chỉ có mỗi bộ phim “Tom và Jerry” của Disney mà bọn trẻ con cười còn hơn là bị ai vật ra cù vào nách. Những gương mặt bình thản, những ánh mắt trầm lắng, thảng buồn mà mình hay gặp trong những lần lên Tây Bắc vụt biến mất. Thay vào đó là những gương mặt sáng bừng hứng khởi, những ánh mắt long lanh thích thú và những cái miệng sún răng cười hết cỡ…

Bọn trẻ Tây Bắc kỳ lạ lắm, khi người lớn trao quà cho chúng, chúng thường lễ phép đón lấy với vẻ mặt không vui không buồn, tuyệt không bao giờ thấy chúng cười thành tiếng hay reo lên vui sướng, bất kể đó là món đồ đẹp hay lạ như thế nào.

Ðến nỗi mình từng nghĩ có lẽ cái không khí vắng vẻ, tĩnh mịch nơi núi cao đã thấm vào máu của đám trẻ con, khiến chúng có cái phong thái bình lặng như thế. Hóa ra không phải… chẳng qua chúng chưa bao giờ được tặng đúng thứ chúng cần: những hình ảnh sinh động, ngộ nghĩnh, thu hút sự chú ý và đầy kịch tính như những bộ phim hoạt hình mà những đứa trẻ thành phố được xem thừa mứa hàng ngày.

Ðứng bên ngoài phòng chiếu phim đầy ắp tiếng reo cười thích thú ấy, mình nhắm mắt lại, mỉm cười mà nước mắt trào ra, cứ như thấy lại mình cùng đám bạn thời thơ bé tối Chủ nhật hò reo chạy đến nhà nào có TV để xem ké bộ phim hoạt hình Nga “Hãy đợi đấy!”…

Không dám nói rằng bát cơm có thức ăn hay chiếc áo ấm, đôi ủng là không quý giá, nhưng ngay lúc ấy, mình chợt nhận ra nếu bảo những đứa trẻ ở bên trong phòng chiếu kia rằng chúng có quyền lựa chọn giữa những bữa ăn ngon, những món đồ mới và một buổi xem phim như thế này, chắc hẳn tất cả chúng nó đều chọn xem phim hết.

Tiếng cười giòn giã của đám học sinh mẫu giáo, tiểu học ở phòng chiếu phim khiến các anh chị học sinh cấp 2 được nghỉ học để sang xem xiếc chung với các em cứ bồn chồn không yên, thế là buổi chiếu phải ngừng lại để buổi diễn xiếc được bắt đầu…

Toàn bộ 3 trường mẫu giáo, tiểu học và trung học cơ sở tổng cộng hơn 200 học sinh, ngồi kín khuôn viên sân trường tiểu học. Hai chú hề xiếc tha hồ tung hoành trên sân khấu là bậc tam cấp lên sảnh hành lang của trường: nào hát, nào đánh đàn nước, nào tung hứng, nào thăng bằng, nào diễn kịch…

Buổi diễn chưa tới một tiếng đồng hồ mà cả hai diễn viên mướt mồ hôi. Toàn bộ khán giả cũng cười mỏi miệng. Lát sau trong bữa trưa, bác diễn viên lớn tuổi mới tâm sự với mình: “Thường ra diễn viên hài không bao giờ diễn liên tục mà diễn xen kẽ vào giữa các tiết mục khác, vì lần này không có nhiều diễn viên để diễn đệm cho nhau thành ra thấy đuối sức vì phải nối các tiết mục vào làm một lèo. Nhưng thấy bọn nhỏ cười như nắc nẻ nên bọn anh diễn hưng phấn khác hẳn bình thường ở rạp”.

Ngày hội bất ngờ ở bản

Nếu buổi diễn ở điểm trường chính Pa Cheo tập trung được lượng khán giả đông đảo thì không khí buổi diễn ở Pờ Sì Ngài lại náo nức theo kiểu khác.

Từ lúc bọn mình đang ăn vội bữa cơm trưa ở Mường Hum đã nhận điện thoại của các cô giáo Pờ Sì Ngài liên tục: “Chị ơi, đoàn mình đến đâu rồi, sắp đến chỗ bọn em chưa ạ?… “Bọn em nghe mấy bạn dạy ở trường chính khoe về buổi diễn sáng nay ở ngoài ấy rồi, đang hồi hộp quá chị ơi!…”

Các thầy cô đi xe máy ra tận ngoài chỗ đậu xe để giúp đoàn thồ cái ổn áp và mấy thứ đồ nặng vào, còn những thứ cồng kềnh nhưng nhẹ nhàng thì cả đoàn chia nhau khiêng vác, kể cả hai bác diễn viên xiếc cũng phải ôm ôm xách xách đồ vào cho các cháu. Mấy học sinh lớn được thầy cô dẫn ra phụ khiêng đạo cụ thì vác đồ chạy rầm rập vào trước rồi. Ðoàn đi bộ đến đâu, thầy cô gọi bà con đến đấy: “Xem xiếc nào, vào trường xem xiếc, xem phim nào…!”. Các gánh xiếc rong thời xưa ít ra cũng có nhạc nhẽo í éo hay cái loa tay để chào mời, gánh xiếc rong nhà mình thì đi bước thấp bước cao, mồm miệng dùng vào việc thở cả rồi, việc quảng cáo hoàn toàn nhờ vào những lời gọi truyền miệng từ thầy cô như thế.

Vào đến trường, hai bác hề lánh nhờ vào phòng ở của cô giáo để hóa trang và thay quần áo, ông xã mình và hai chú lái xe lo đấu điện, kéo loa, dựng màn hình… Khó khăn đầu tiên là không có phòng học nào đủ lớn để chiếu phim cho bọn nhóc của cả hai trường Mầm non và Tiểu học xem, thế là các cô giáo Mầm non nói luôn: “Dỡ vách ngăn 2 phòng học của bọn em ra là được chị ạ!”.
Bọn trẻ con thì không có từ nào để tả ngoài 3 chữ… “sướng lịm người”. Cả những ông bố bà mẹ nhanh chân đến trước cũng chen chúc đứng xem và cười ngất ngây với bọn trẻ.

Hỏi đến nước để chuẩn bị đạo cụ cho bác nghệ sĩ già, thấy mấy cô giáo tần ngần nhìn nhau rồi vào bếp xách ra một xô nước nhỏ, mình hiểu ngay đó hẳn là nước các cô dành cho bữa cơm chiều, nên nói nửa đùa nửa thật: “Yên tâm, bọn chị dùng xong sẽ trả lại gần nguyên vẹn, mà cũng không nhiễm bẩn gì đâu”. Các cô cười xòa: “Không phải bọn em sợ hết, chỉ sợ chỗ này không đủ, mà bây giờ đi xách thì phải cả tiếng nữa mới có”.

Phim ở bên lớp Mẫu giáo xong, cả đám “chuột con” lít nhít đội ghế lúp xúp chạy qua sân trường Tiểu học để xem xiếc. Chúng vội đến mức có đứa đánh rơi cả kẹo bánh vừa được phát (mải xem phim còn chưa kịp ăn) mà cũng không thèm quay lại nhặt. Ðó là điều mình chưa từng thấy ở những nơi như nơi này.

Nói cho công bằng, ngay cả mấy đứa nhóc nhà mình lớn bằng chừng ấy mà số lần xem xiếc ở rạp còn đếm trên đầu ngón tay, làm gì mà bọn trẻ ở đây chẳng háo hức. Cookie, con trai út của mình xem đến lần thứ hai những tiết mục y hệt nhau trong một ngày mà vẫn cười ngặt nghẽo không dừng lại được.

Suốt cả mấy ngày hôm sau, Cookie hành hạ mọi người trong đoàn bằng những trò nhái lại mấy tiết mục của các chú hề, cho nên mình đoán ở gia đình các bé cũng thế, bọn trẻ con sẽ còn kể đi kể lại mãi với nhau về buổi xem xiếc nhớ đời ấy và mỗi lần kể lại là lại được cười những trận cười thỏa thuê.

Bà con kéo đến đông như trảy hội, quần áo ăn mặc cũng tươm tất hơn những lần bình thường mình gặp họ, có những loại khăn, mũ mình mới thấy lần đầu, có lẽ là trang phục mọi người dùng trong những ngày đặc biệt.

Chả cứ trẻ con, người lớn cũng cười nghiêng cười ngả. Mình đứng quan sát mấy chị địu con trên lưng cứ bám lấy nhau cười giàn giụa nước mắt, chỉ lo các chị ấy ngả quá người ra phía sau tí nữa thì những đứa trẻ có cơ bị rớt xuống đất.

Mình không chắc mọi người hiểu hết những điều các chú hề nói, vì người dân ở đây nói và nghe tiếng Kinh chẳng tốt lắm, nhưng nhìn điệu bộ và các động tác của mấy chú hề họ đã đủ cười bò ra rồi.

Ðột nhiên mình nhận ra sức mạnh ghê gớm của nghệ thuật biểu diễn: chẳng cần ngôn ngữ, chỉ bằng hình thể, ánh mắt, nụ cười… người ta thông hiểu và chia sẻ sự hài hước một cách thoải mái như không có rào cản nào cả. Cái không gian biểu diễn ấm áp và gần gũi này cũng khiến mình choáng váng vì hiệu quả mạnh mẽ của nó.

Mình thấy con người và cảnh vật ở Pờ Sì Ngài thân quen với mình lắm, cứ như vừa đi đâu xa được trở về nhà. Trên đường bọn mình quay ra, những người lớn đến trường xem cứ chạm tay vào bọn mình và cười tủm tỉm, đó dường như là cách mọi người nói lời cảm ơn.

Thực sự lời cảm ơn ấy phải do bọn mình nói ra, vì chưa bao giờ bọn mình được hưởng niềm vui lớn lao và sâu sắc như lần ấy, trên đường về ai cũng đồng ý với nhau như vậy.

Có mỗi một chuyện kém vui, bác hề già đến lúc về mới thú nhận là bác đau lưng quá vì xe chạy cả ngày toàn trên đường xóc như điên, nếu mà có lần sau chắc bác phải nhờ diễn viên khác trẻ hơn đi hộ. Mình nghĩ bác không tham gia được nữa cũng là một thiệt thòi cho các cháu, vì không có gì cảm động bằng nhìn một người lớn tuổi diễn trò trẻ con để chọc cho trẻ con cười.

Du lịch, GO! - Theo Songthatcham.wordpress

Văn Chấn mùa ngô lai

Văn Chấn là một huyện miền núi, với điều kiện địa hình đối núi dốc mạnh, lượng mưa lớn tập trung. Do đó, sản xuất nông nghiệp ở Văn Chấn gặp không ít khó khăn, đặc biệt là trồng các loại cây hoa màu như cây ngô.

< Những đồi ngô lai CPA88 ngả vàng báo hiệu mùa thu hoạch sắp đến ở Văn Chấn – Yên Bái.

Nhưng dưới sự hỗ trợ về giống của chính quyền và sự mạnh dạn dám nghĩ, dám làm của người dân nơi đây, những giống ngô lai đã dần vươn mình cắm rễ trên đất Văn Chấn góp phần thay đổi bộ mặt đời sống người dân trong vùng.

< Những bắp ngô lai LVN99 vàng óng với các dãy hạt tròn đều, căng mọng.

Đến Văn Chấn vào thời điểm tháng 5, tháng 6 trong năm, dọc theo con đường quốc lộ từ thành phố Yên Bái đến hết vùng đất Suối Giàng (nơi có những cây chè San tuyết nổi tiếng), thay vì màu xanh của cây, của lá ngô thì đâu đâu cũng bạt ngàn màu vàng của những bắp ngô lai đang vào độ thu hoạch.

< Người Mông thu hoạch ngô trên nương.

Văn Chấn là huyện có diện tích trồng ngô lớn nhất nhì tỉnh Yên Bái với hơn 5000ha đất trồng ngô và chủ yếu tập trung ở các xã: Sơn Thịnh, Cát Thịnh, Suối Giàng, Gia Hội, Sơn Lương, Nậm Mười…

Chúng tôi được anh Hanh, cán bộ phòng Nông nghiệp huyện Văn Chấn đưa đi thăm những vùng trồng ngô tập trung ở các xã trong huyện.

< Nụ cười được mùa ngô của người Mông ở Văn Chấn – Yên Bái.

Đây đang là mùa thu hoạch ngô nên đâu đâu cũng dễ dàng bắt gặp cảnh những hộ gia đình người Tày, người Thái với những đống ngô vàng óng bên căn lều được dựng tạm ngay ở thửa ruộng nhà mình. Những đống ngô này để vận chuyển được về nhà là cả một “hành trình”, bởi ruộng ngô nào cũng nằm chót vót trên những quả đồi, sườn núi cao.

< Con trẻ sung sướng khi nhìn những bắp ngô vàng óng chất đầy sân nhà mình.

Thế nhưng hình ảnh những người dân đi bẻ ngô vui như đi trẩy hội khiến người ta không khỏi ngạc nhiên, thích thú. Tay bẻ, tay tước vỏ mà miệng thì vẫn nói cười, chuyện trò rôm rả. Tôi cảm nhận được niềm vui của một mùa màng bội thu, niềm vui của những người nông dân Văn Chấn yêu lao động sản xuất.

Có gia đình cả dòng họ cùng đi bẻ hộ như gia đình anh Trang A Lử, nhưng lại có gia đình chỉ có hai vợ chồng và một cậu con trai vẫn còn đang lò dò tập bò cũng được bố mẹ cho đi nương như gia đình anh Sổng A Hồng (người Mông, xã Suối Giàng).

< Cả nhà vui mùng khi ngô được mùa.

Sổng A Hồng cho biết: “Năm nay nhà em trồng giống ngô LVN919. Em thấy bắp to, hạt đều kín hết đầu và năng suất hơn giống C99 năm ngoái”. Gia đình A Hồng có gần 5000m2 đất đồi trồng ngô. Và trước khi bắt đầu gieo hạt cho vụ mới, A Hồng cũng như những hộ gia đình khác trong bản đều xuống huyện mua giống của những đại lí bán giống theo cơ cấu giống của huyện. “Bọn em được các đại lí tư vấn là vụ này huyện có giống gì mới, tốt đã được thử nghiệm để lựa chọn có mua và trồng thử trong vụ mới này hay không. Thấy đồn giống nào tốt hơn là em mua về trồng thử”, A Hồng chia sẻ.

< Được mùa ngô, mẹ và con sẽ được no ấm hơn.

Sau đó, anh Hanh dẫn tiếp chúng tôi qua thăm các thửa ruộng trồng thử nghiệm hai giống ngô lai PAC293 và PAC296. Đây là 2 giống ngô lai mới nhất của Công ty Attanta Thái Lan đang được thử nghiệm trên đất đồi Văn Chấn trong vụ xuân hè năm nay. Hai giống ngô này cũng đang vào độ thu hoạch và chuẩn bị được nghiệm thu để xem xét có đủ tiêu chuẩn đưa vào cơ cấu giống của huyện hay không. Do đặc điểm về địa hình đồi núi dốc mạnh nên đặc thù riêng của trồng cây hoa màu trên đất Văn Chấn là để cây cho năng suất cao thì phụ thuộc rất nhiều vào hai yếu tố: thời tiết và giống.

< Giống ngô mới làm cho cuộc sống đồng bào vùng cao Văn Chấn khấm khá hơn.

“Bởi vậy, năm nào huyện cũng liên kết và phối hợp với các công ty giống ngô lai cho trồng thử nghiệm ở một vài thửa ruộng trong huyện. Khi nghiệm thu nếu cây đạt đủ tiêu chuẩn, chịu hạn, chống đổ và cho năng suất cao thì sẽ được cho vào cơ cấu giống của huyện”, anh Hanh cho biết.

Với lý do đó, trong những năm qua, việc chuyển dịch cơ cấu giống, lựa chọn giống có năng suất cao, chất lượng tốt đáp ứng nhu cầu thị trường và phục vụ chăn nuôi luôn được lãnh đạo huyện Văn Chấn rất chú trọng. Với địa hình thổ nhưỡng đặc thù, Văn Chấn đã xác định giống là yếu tố hàng đầu mà địa phương cần chú trọng để giúp bà con nông dân trong huyện đạt năng suất cao hơn trong trồng trọt hoa màu. Và hầu hết các giống ngô lai nổi tiếng trong nước và nước ngoài như LVN99, C919… đều có mặt trên đất đồi Văn Chấn. Gần đây nhất là hai giống ngô lai NK6654, NK4300 được trạm khuyến nông huyện Văn Chấn phối hợp với công ty TNHH Sygenta Việt Nam và công ty Vật tư Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Giang cho trồng khảo nghiệm ở một số xã trong huyện và cho đến nay đều đạt từ năng suất từ 6 - 6,5 tấn/ha. Đây là năm thứ tư giống ngô NK “cắm rễ” trên đất Văn Chấn và liên tiếp được mùa nên nó cũng đang ngày một khẳng định ưu thế vượt trội trên vùng đất đồi này.

< Ngô được cho vào máy để tách hạt.

Giống ngô NK4300 chịu hạn tốt, cây khỏe, bắp to màu hạt đẹp, năng suất cao; Giống ngô NK6654 trồng được 3 vụ/năm, có ưu điểm chịu hạn, chịu úng tốt năng suất trung bình 8 tấn/ha, năng suất tiềm năng có thể đạt tới 12-14 tấn/ha. Đây là hai giống ngô thuộc nhóm trung ngày, có thời gian sinh trưởng từ 105 – 110 ngày. Năng suất thực tế ở mô hình trình diễn tại xã Sơn Lương đạt 9 tấn/ha. Đây cũng là hai giống ngô có lượng tiêu thụ lớn nhất trong toàn tỉnh Yên Bái. Tính 6 tháng đầu năm 2012, lượng tiêu thụ của nó đã vào khoảng 60 tấn.

< Ngô lai sau khi tách hạt.

Ngoài ra, một số giống ngô khác trong huyện cũng cho năng suất cao như CPA88, CP333... Theo đánh giá của các hộ dân tham gia mô hình thử nghiệm giống ngô lai trên đất dốc, CP A88, CP 333 có ưu điểm vượt trội hơn các giống ngô khác đang được triển khai tại địa phương như: phát triển mạnh, tỉ lệ nảy mầm cao, thời gian sinh trưởng ngắn; trỗ cờ phun râu tập trung, lá ngô đứng, ngọn, thân cây to, dẻo; bộ rễ chân kiềng phát triển mạnh, khả năng chống hạn và chống đổ tốt, chống chịu sâu bệnh khá; độ đồng đều cao, hạt mẩy, hạt có mầu vàng cam dạng đá, lõi ngô nhỏ, vỏ bi kín nên hạn chế được sâu bệnh hại.

< Mua bán ngô ở vùng cao Văn Chấn.

Với việc xác định rõ đặc thù của địa phương, chính quyền nơi đây đã có những hướng đi mạnh dạn sáng tạo, luôn tìm tòi đổi mới trong việc lựa chọn, cung ứng những giống ngô lai tốt nhất cho người nông dân. Và với một vùng đất đồi dốc, xác định cây ngô là một trong những cây hoa màu chủ lực của địa phương thì đây đúng là một sự hỗ trợ cần thiết để người nông dân Văn Chấn vươn lên thoát nghèo, xây dựng đời sống kinh tế gia đình ngày một bền vững.

Du lịch, GO! - Theo Thảo Vy - Trịnh Văn Bộ (Vietnam.vnanet)

Bắc Hà ngày không chợ phiên

Lần đầu tiên tôi đến Bắc Hà, lại đúng vào ngày không có chợ phiên. Bạn tôi, có người xuýt xoa tiếc, hỏi sao không cố ở lại thêm ít ngày nữa, chờ đến phiên chợ cho bõ công.

Nhưng với tôi, đến một nơi nào đó vào thời điểm không phải đẹp nhất trong năm đâu phải là điều đáng buồn, khi ta chắc chắn sẽ còn quay trở lại. Và người luôn đến Bắc Hà vào phiên chợ, sẽ chẳng bao giờ biết được rằng, Bắc Hà, ngày không chợ phiên vẫn cứ quyến rũ đến nao lòng…

< Người Mông trỉa bắp trên những nương ngô dọc đường chạy qua bản Phố.

Hôm ấy, một ngày đầu xuân, hoa mận đã lác đác nở trắng dọc những bản nhỏ ven đường. Dừng chân ở Bắc Hà lúc tờ mờ sáng, buổi sáng ở phố núi này hóa ra không lạnh lắm, trừ việc vài du khách nữ sợ sương muối nên lấy khăn trùm kín đầu.

< Những đứa trẻ bản Phố hồn nhiên chơi đùa.

Trong bữa cơm tại gia đình người bạn ở thành phố Lào Cai ngày hôm sau, được đãi món cải mèo, tôi mới biết hóa ra sương muối ở cao nguyên trắng chính là “gia vị” để món cải mèo nơi đây giòn, ngọt đến vậy.

6 giờ sáng, ghé vào quán phở bà Tuất ngay đầu thị trấn, khách đã nườm nượp, và những tô phở xếp hàng ở quầy đang được bà chủ quán hối hả chan nước dùng. Anh bạn đi cùng tôi “quảng cáo” đây là quán phở gà ngon nhất Bắc Hà. Chẳng du khách nào tới cao nguyên trắng lại không ghé.

Nhưng cũng chẳng cần những lời giới thiệu ấy, vì tự bản thân những sợi phở tráng bằng gạo Ma chá dẻo thơm, thứ gạo người Mông trồng trên núi cao, cùng những sớ thịt gà bản ngọt lừ, giòn da chắc thịt đã “mách” với tôi rằng chẳng thể tìm đâu nữa một món ngon quen mà lạ lùng như thế ở phố núi nhỏ này.

< Khách thăm lò nấu rượu ở bản Phố.

Ngày không chợ phiên, nên con phố dẫn xuống trung tâm chợ vắng lặng. Lác đác vài người phụ nữ váy hoa ngồi bán rau, bán rượu, ai cũng cầm trên tay kim chỉ, thêu khăn, thêu váy. Một bà cụ bán rượu ngô đầu chợ hào phóng mời chúng tôi nếm thử.

Cái thơm nồng say sưa của hớp rượu múc vào thìa nhựa thôi thúc chúng tôi ngược lên bản Phố, “thủ phủ” của những chén rượu ngô Bắc Hà nấu từ men hồng mi bốn mùa không ngớt làm say lòng du khách.

< Người phụ nữ vừa bán rau, vừa thêu khăn ở chợ Bắc Hà.

Trong căn bếp nhà ông Giàng Seo Sẩu, hai bếp lò đang cháy rực. Con trai ông xách cả xô nước tiếp vào nồi nấu rượu. Dòng rượu trong veo chảy rí rách chảy vào những chiếc can 5 lít. Can đầy sẽ được đổ vào chum. Ông chủ mời khách bằng cách ném ca nhựa vào chum, múc đầy, rót ra chén, tràn trề như suối và say như chẳng còn biết đến thứ rượu nào khác trên đời.

Nhưng thực ra chúng tôi đã không say rượu ngô Bắc Hà sáng ấy, mà say trong một quán nhỏ ven thị trấn với thịt nướng, gà nướng thơm lừng khi trời nhập nhoạng. Men rượu ngô khiến buổi tối cao nguyên cứ bồng bềnh, chuếnh choáng.

Còn sáng ấy, chúng tôi lại ngược lên mãi con đường chạy dọc bản Phố, con đường gấp nếp với một bên là vách núi xanh rì. Bắc Hà đang mùa trỉa bắp.

< Mua, bán rượu ở chợ Bắc Hà.

Những bà, những chị váy hoa rực rỡ nổi bật trên những thửa ruộng nâu vừa vỡ. Trẻ con cũng theo mẹ lên nương. Chúng ngủ say trên lưng mẹ trong những tấm địu, hay vẩn vơ chơi ở những bờ ruộng, vệ đường khi bố đánh trâu cày ruộng và mẹ mải mê trỉa bắp.

Ở nơi cao nhất của bản Phố, tôi gặp lũ trẻ vừa đi học về. Cặp sách vẫn trên vai, chúng chơi với nhau theo cái cách của trẻ con vùng núi là leo lên những sườn núi thấp ven đường và trượt xuống. Con gái thì chơi “oẳn tù tì”, ai thắng thì được cõng.
Bắc Hà, ngày không chợ phiên, không tiếng khèn mông, không váy hoa rực rỡ, cứ trôi đi êm ả như thế.

Du lịch, GO! - Theo Tịnh Tâm, Lưu Quang Phổ (iHay)

Sắc màu Phố Cáo

Phố Cáo nằm bên đường của quốc lộ 4C nối Hà Giang với huyện địa đầu cực bắc Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Xã Phố Cáo có khoảng 5000 nhân khẩu, gồm bốn dân tộc Mông, Hán, Dao, Pu Péo, trong đó người Mông chiếm tới 90%. Chợ phiên Phố Cáo họp 6 ngày/phiên.

< Phố Cáo khoác lên mình sắc màu của hoa mận trắng muốt, hoa cải vàng rực.

Thị tứ nhỏ với vài nóc nhà nằm rải rác dọc con đường, nhà nào cũng tường đất, cổng gỗ, bờ rào đá, thứ kiến trúc đặc trưng của người Mông ở Hà Giang. Nhà cửa ở đây làm bằng tường trình với hàng rào đá xung quanh và người Mông ở đây còn giữ nguyên trang phục, các nét sinh hoạt truyền thống.

< Sở dĩ người bản địa gọi nơi đây là Phố Cáo vì kiến trúc của xã theo lối bàn cờ, nhà liền nhà như phố và được ngăn cách nhau bởi những bức tường đá.

Phố Cáo là một địa chỉ du lịch không thể bỏ qua khi du ngoạn công viên địa chất, cũng là một trong những điểm dừng chân thú vị trên đường “phượt” của dân du lịch bụi trong mọi hành trình đến với Đồng Văn.

< Phố Cáo là nơi còn lưu giữ nhiều ngôi nhà trình tường được xây dựng theo lối truyền thống của người Mông.

Tôi đã qua Phố Cáo vào những ngày mây mù, mù dày đặc đến nỗi có thể cảm nhận dùng tay cắt xén mù thành những miếng bánh như người Mông dễ dàng cắt mèn mén ở chợ Phố Cáo.

< Trên đường tới trường.

Cũng có lần tôi qua Phố Cáo vào một ngày nắng đẹp, anh bạn Tiến đưa tôi đi chợ Phố Cáo như lạc vào mê cung của sắc màu thổ cẩm. Nhưng lần này, Phố Cáo của tôi lại khoác lên mình bộ cánh rực rỡ bởi sắc màu của hoa đào, hoa mận.

< Xuân bên hiên nhà.

Nghĩ cũng lạ, cả cao nguyên đá bao la ngun ngút màu xám ngắt của đá tai mèo, vậy mà đất trời lại ban cho vùng này một loại cây mềm mại, có sức sống dẻo dai và đặc biệt xuân về có hoa như thắp lửa giữa mênh mông đá. Tôi quen anh bạn Tiến của tôi cũng gắn liền với loài hoa này.

Có lần đi ngang qua Phố Cáo, thấy Tiến định chặt cây đào già nhiều nụ trước cửa nhà mình bán cho một khách chơi thì tôi ngăn lại. Trong tâm thức, tôi có ý định sẽ chụp bức ảnh cây đào này vào buổi sáng mai khi nắng ló rạng sau dãy núi đá xa hoặc khi khói chiều lên trên mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian nhà Tiến.

< Thu hoạch cải trên những thửa ruộng bên nhà.

Tôi hỏi Tiến: “Cây đào này trồng bao lâu rồi?”. Tiến nói bâng quơ: “Tao không biết, cây này ông tao lên Lũng Cú lấy về trồng, nó đã có hoa từ khi tao còn bé, không biết được đâu”. Tôi lại hỏi: “Đẹp thế sao chặt đi, phí sức ông mày trồng”. Tiến lặng im một lúc rồi nói trống không: “Ờ, không chặt để bán nữa”.

< Bình yên Phố Cáo.

Lần này, cây đào trước cửa nhà Tiến đẹp rực rỡ. Thân cây ám một màu đen mốc xịt như xù mình để chống chọi lại cái lạnh mùa đông. Từ những điểm mốc meo đó lại mọc ra những bông hoa hồng thắm rực rỡ. Cũng chỉ có cái sắc hồng phai điểm tô cho cả một vùng đá xám xịt là tín hiệu của mùa xuân, của riêng Phố Cáo mà đã đến thì sẽ say mê, mộng du như lạc vào một chốn thần tiên nào đó.

< Hoa cải ngập tràn các thửa ruộng quanh Phố Cáo.

Tôi không thể nào hòa phối sắc hồng phai của hoa đào, màu trắng tinh khôi của hoa mận, màu xám của đá, màu rêu xanh của những ngôi nhà trình tường và màu hoa cải vàng rực quanh bản thành một bức tranh hữu tình. Có lẽ vì thế, Phố Cáo luôn mới trong mắt lữ khách, mỗi người luôn có một góc Phố Cáo trong hồn và nhớ đến mỗi khi mệt mỏi hay muốn thoát ra khỏi vòng quay ồn ào của phố thị.

Du lịch, GO! - Theo Báo Ảnh VN

Hoa bất tử dưới chân đèo Prenn

Một trong những “đặc sản” được du khách yêu thích khi đến với Đà Lạt chính là hoa bất tử, loài hoa nhiều màu sắc và giữ được vẻ đẹp nhiều tháng sau khi lìa cành.

Bất tử được bán như một loại hoa tươi, được dùng để chế tác ra những bình hoa, lẵng hoa... Nhiều du khách và thậm chí cả người Đà Lạt đều tưởng rằng, đó là một loài hoa rừng được thu hái trong tự nhiên. Rất ít người biết rằng, lượng hoa bất tử cung cấp cho thị trường thuộc về cư dân một xóm của Đà Lạt. Đó là cư dân xóm Thác Prenn, nay thuộc về tổ 19 phường 3, nơi có những vườn bất tử tươi tắn sắc màu trong tiếng nước êm dịu của ngọn thác nơi đầu thành phố.

Xóm Thác Prenn vốn có cư dân sinh sống với nghề trồng la ghim như sú, lơ, cải thảo; cây ăn trái như hồng, cà phê. Và từ khi Đà Lạt thu hút đông đảo du khách nội địa, người dân xóm có thêm nghề trồng hoa bất tử.

Chị Đầu Thị Xuân, cán bộ phụ nữ đồng thời là một người gắn bó với bông bất tử kể: “Bông bất tử được trồng ở đây đã khá lâu rồi, phải vài chục năm. Cũng không rõ ban đầu ai là người trồng nhưng bản thân gia đình tôi cũng là một trong những hộ trồng bất tử từ rất sớm. Hiện cả xóm có xấp xỉ 20 hộ trồng bất tử, có hộ trồng tới 2 sào, nhất là những hộ khu vực gần núi. Theo tôi được biết, gần như chỉ có bà con ở xóm Thác này trồng bất tử cung cấp cho thị trường Đà Lạt”.

Những hộ trồng bất tử với diện tích lớn có thể kể tới gia đình chị Xuân, bà Phượng Thoại, anh Bốn Tân... và nhiều hộ gia đình khác.

Theo chị Xuân, ban đầu trồng bất tử, bà con lấy bông khô, giũ hạt rồi gieo trực tiếp trên mặt ruộng nhưng tỉ lệ sống của kiểu gieo này rất thấp nên bà con đã chuyển hướng, coi chăm sóc bất tử cũng kỳ công như chăm sóc một loài hoa đã được thuần hoá. Đó là sau khi lấy hạt, hạt phải được ủ nảy mầm trên cát ẩm có trải xơ dừa, 10 ngày sau, khi hạt nảy mầm được gieo vào bầu, tới khi cây cao khoảng 7cm mới chuyển ra ruộng. Giai đoạn chuẩn bị cây con này mất 1 tháng.

Cây bất tử non được chăm sóc chu đáo với việc tưới nước hàng ngày, bỏ phân và sau 2,5 tháng, cây sẽ cho thu đợt bông đầu. Cây cũng cần phân bón và nếu trời không mưa phải tưới thường xuyên để đảm bảo đủ ẩm.

Chị Xuân chỉ dẫn: “Khi lấy bông để làm giống, chỉ được lấy lứa bông đầu vì hạt từ bông này mới đủ chất lượng, cho lứa sau tốt cây, đơm bông kép. Nếu lấy bông lứa hai lứa ba làm giống, bông ra toàn bông đơn, thị trường không chuộng”. Những tưởng bông bất tử dễ dãi, nhìn công chăm sóc của bà con mới thấy có được cành bông đẹp, vừa ý du khách cũng phải đổ nhiều mồ hôi của người trồng hoa.

Gia đình anh Minh, một nông dân nhiều năm trồng hoa bất tử tâm sự, bông bất tử gần như chỉ trồng để phục vụ du khách nên bà con cũng canh xuống giống đúng thời vụ sao cho có bông vào dịp khách tết và khách hè. Vụ bông tết phải xuống giống vào tháng 10, bông hè xuống giống vào tháng hai.

Hiện bà con có hai cách thu hoạch, một là chờ bông nở đủ độ, cắt cành dài chừng 40-45cm bó lại bán như hoa tươi với giá trung bình 5 ngàn đồng/bó 3-4 cành; cách thứ hai là chuyên cắt nụ để làm hoa giỏ, hoa bó với giá trung bình 10-15 ngàn đồng/kg.

Nếu cắt cành, cây sẽ ra tiếp chừng 3-4 đợt rồi tàn trong thời gian 3 tháng, còn lấy nụ cây bền hơn, cho năng suất cao chừng 5-6 tháng là phải phá đi trồng lứa mới.

Theo anh Minh, tuy bất tử không cho thu nhập cao như trồng hoa hay la ghim nhưng bù lại chi phí đầu tư thấp, cây con tự sản xuất được. Thêm vào đó, trồng bất tử ổn định, vào mùa du lịch tiền thu được hàng ngày, không lo giá lên giá xuống như trồng các loại cây khác.

Anh Minh cũng tính 0,1 ha bông bất tử cũng thu chừng 12-15 triệu/vụ, thu nhập ổn định so với trồng rau. Bởi vậy, dân xóm Thác vẫn gắn bó với cây bất tử, cung cấp cho thị trường hàng vạn cành hoa rực rỡ sắc màu. Hiện một số gia đình ở Đức Trọng, nơi giáp ranh Đà Lạt cũng bắt đầu trồng loại hoa giản dị này.

Từ bàn tay của những người nông dân bình dị nơi ngọn thác Prenn rì rào đêm ngày, những bông bất tử dâng tặng cho du khách xa gần một chút hương của loài hoa Đà Lạt dân dã và hoang sơ.

Du lịch, GO! - Theo Diệp Quỳnh (Báo Lâm Đồng), internet

Trải nghiệm sống với người Tả Phìn

Tiết trời lạnh giá, mây mù bao phủ, đường dốc quanh co nhưng không làm nản lòng du khách đến với Tả Phìn mỗi độ Xuân về. Thiên nhiên đã ban tặng cho vùng đất này một bức tranh hài hòa với những cánh rừng bạt ngàn hòa quyện bản sắc đặc trưng của 2 dân tộc Mông, Dao chung sống.

Tách mình khỏi khói bụi, sự ồn ào và náo nhiệt của thành phố Lào Cai, theo hướng Quốc lộ 4D, chúng tôi đến với Sa Pa. Điểm dừng chân đầu tiên là bản làng Tả Phìn yên bình với vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, núi non ôm trọn, tô điểm bằng những sắc màu thổ cẩm rực rỡ của đồng bào Dao, Mông bản địa cùng du khách thập phương đến khám phá nơi đây.

Là một trong những tuyến du lịch sinh thái cộng đồng hấp dẫn của huyện Sa Pa, Tả Phìn đã trở thành điểm đến của nhiều du khách khi tham quan Lào Cai. Tiết trời cuối đông, con đường vào thôn Sẻ Séng (trung tâm du lịch cộng đồng của Tả Phìn) bảng lảng những tảng mây mù bao phủ, lúc ẩn lúc hiện. Xa xa thấp thoáng tầng tầng, lớp lớp dãy núi xanh trong mây, trong sương và những bản làng của người Mông cheo leo trên sườn núi cao.

Theo lời giới thiệu của chị Tẩn Tả Mẩy, dân tộc Dao, chúng tôi cùng đoàn du khách đến từ đất nước Úc bắt đầu hành trình chiêm ngưỡng cảnh đẹp nơi đây. Là người bản địa hướng dẫn du khách lâu năm, Mẩy giới thiệu cảnh quan bản làng thật ấn tượng không kém hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp. Tiếng Việt, tiếng Anh rồi đôi lúc pha trộn tiếng Dao được sử dụng khá trôi chảy.

Vừa đi, Mẩy vừa giới thiệu về tu viện xây dựng dở dang từ năm 1942 - 1944, rồi miếu thờ người có công khai khẩn lập nên khu Tả Phìn; về nghi lễ ăn thề vào mùa xuân; về làng nghề thổ cẩm với kỹ thuật dệt truyền thống của dân tộc Mông, Dao, bên cạnh việc sản xuất ra mặt hàng thổ cẩm đẹp và nổi tiếng, tạo sự cuốn hút, chú ý tìm hiểu của du khách thập phương.

Mẩy cũng không quên đưa khách tham quan hang động Tả Phìn, khi đi sâu vào trong lòng núi, đường quanh co, gập ghềnh, du khách được tha hồ chiêm ngưỡng những nhũ đá hình thù kỳ thú như: Hình tiên múa, tiên tắm, tiên ngồi, thiếu phụ bồng con, mâm xôi khổng lồ với những mảng nham thạch xù xì phớt trắng, tựa như những mảnh san hô.

Nhũ đá còn buông xuống như những dãy cột trắng mịn, đan thành “đăng ten” uốn lượn, nhấp nhô, long lanh màu ngọc bích. Những giọt nước nơi chóp nhũ đá thánh thót nhỏ giọt như điểm từng nhịp thở trong không gian mờ ảo... Các bạn đến từ đất nước Úc trầm trồ trước vẻ đẹp huyền bí, lãng mạn này, bà Kat Fortnum chia sẻ: Nơi đây thật ấn tượng, hấp dẫn từ cảnh đẹp thiên tạo đến con người thân thiện, tôi rất yêu đất nước các bạn và sẽ có dịp quay lại đây.

Rời hang động Tả Phìn, chúng tôi ngồi bên bếp lửa cùng đồng bào Dao thôn Sả Séng (xã Tả Phìn) để xem các chị thêu những bộ quần áo mới đón Xuân Quý Tỵ. Những câu chuyện người dân Tả Phìn làm du lịch cộng đồng càng thêm sự chú ý của du khách. Là thành viên trong nhóm, Tẩn Tả Mẩy cho biết: Trước đây người Dao, Mông ở Tả Phìn làm lúa nương, trồng ngô và thêu thổ cẩm nổi tiếng. Sản phẩm thổ cẩm nơi đây đã được du khách trong và ngoài nước ưa chuộng và nhiều người đã biết đến Tả Phìn là một địa danh du lịch cộng đồng tiêu biểu.

Theo tìm hiểu của chúng tôi thì đồng bào Dao, Mông cả năm chỉ dành cho sản xuất nông nghiệp từ tháng 2 - 9 âm lịch, còn lại đi làm du lịch như chỉ dẫn du khách, bán hàng hay thêu trang phục thổ cẩm. Toàn xã có 6 thôn thì hai thôn Sẻ Séng và Lủ Khấu có 9 hộ kinh doanh nhà nghỉ trọ…

Theo lời kể của chị Mẩy, chúng tôi vượt qua cầu treo, men theo sườn núi, vượt vài quả đồi đến gia đình chị Lý Tả Mây Lan. Ngôi nhà sàn được dựng trên đỉnh núi mà du khách, nhất là khách đến từ các nước châu Á, châu Âu vẫn nghỉ qua đêm tại đây. Theo Mây Lan, sự mến khách cùng nét độc đáo trong văn hóa truyền thống, sinh hoạt của đồng bào Mông, Dao Tả Phìn đã cuốn hút du khách lưu trú. Nhà Mây Lan có 10 giường dành cho khách nghỉ trọ, giá nghỉ chỉ từ 50.000 - 70.000 đồng/khách, song dịch vụ không thua kém nhà nghỉ, giá tắm lá thuốc thư giãn của đồng bào Dao chỉ với 100.000 đồng/người.

Vào mùa đông, Tả Phìn chủ yếu đón khách nước ngoài, vốn có kinh nghiệm làm du lịch lâu năm, lại thông thạo tiếng Anh, nên Mây Lan có kỹ năng giao tiếp rất tốt, có thời kỳ cao điểm, cơ sở nhà chị Mây Lan đón tới 20 khách nghỉ trọ. Người nước ngoài ưa loại hình du lịch cộng đồng, đến đây họ được thăm những bản làng, cùng trải nghiệm sống và sinh hoạt với người dân. Và đặc biệt, họ được chiêm ngưỡng bản sắc truyền thống cũng như cảnh đẹp thiên nhiên huyền ảo, yên bình với không khí trong lành mà thiên nhiên đã ban tặng cho vùng núi cao Tả Phìn.

Sự hùng vĩ của đại ngàn, sự linh thiêng của núi, sự bao la rộng lớn của đất trời, tất cả tạo nên một Tả Phìn huyền ảo, nơi được xác định là một trong những điểm du lịch cộng đồng của Sa Pa, đang được chú trọng đầu tư, hứa hẹn mang lại cho khách tham quan nhiều điều mới lạ.

Ra về trong tiếng gió reo của đại ngàn, lòng tôi thầm cảm ơn thiên nhiên đã ban tặng cho Lào Cai một địa danh hùng vĩ với cảnh đẹp thiên tạo mê hồn, hòa với sắc màu truyền thống dân tộc. Những ngày đầu xuân, đồng bào nơi đây lại bận rộn cho một mùa đón du khách.

Du lịch, GO! - Theo Báo Lào Cai, ảnh internet